Çelik taşıyıcı eleman üreten her firmanın CE işareti iliştirebilmesi için EN 1090 kapsamında belgelendirilmiş olması gerekir. Standardın ne anlama geldiğini ve EXC sınıflarının projenizi nasıl etkilediğini açıklıyoruz.
Çelik taşıyıcı eleman üreten her firmanın CE işareti iliştirebilmesi için EN 1090 kapsamında belgelendirilmiş olması gerekir. Standardın ne anlama geldiğini ve EXC sınıflarının projenizi nasıl etkilediğini açıklıyoruz.
EN 1090 tam olarak neyi düzenler?
EN 1090, çelik ve alüminyum taşıyıcı yapı elemanlarının üretimine ilişkin Avrupa standardıdır. İki ana bölümden oluşur: EN 1090-1 uygunluk değerlendirmesi ve CE işaretlemesini, EN 1090-2 ise çelik yapıların teknik imalat kurallarını tanımlar.
Standardın kapsamına yalnızca kaynak kalitesi girmez; malzeme izlenebilirliği, kesim toleransları, delik açma yöntemleri, montaj toleransları ve yüzey hazırlığı da düzenlenir. Yani belge, tek bir işlemin değil üretim sisteminin belgesidir.
EXC uygulama sınıfları neye göre belirlenir?
EN 1090-2, yapının taşıdığı riske göre dört uygulama sınıfı tanımlar: EXC1'den EXC4'e doğru denetim sıkılığı artar. Sınıf seçimi; yapının kullanım amacı, taşıdığı yük tipi (statik veya yorulma), deprem etkisi ve göçme durumundaki sonuç sınıfı birlikte değerlendirilerek yapılır.
Sanayi yapılarının çoğunda EXC2 yeterlidir. Vinç yolu kirişleri, boru köprüleri ve titreşime maruz proses yapıları gibi yorulma etkisi bulunan elemanlarda ise EXC3 tercih edilir. EXC3'te kritik kaynak dikişlerinde tahribatsız muayene oranı belirgin biçimde artar.
Fabrika üretim kontrolü (FPC) ne demek?
CE işareti iliştirebilmek için üreticinin, onaylanmış kuruluş tarafından denetlenen bir Fabrika Üretim Kontrolü sistemi kurmuş olması gerekir. Bu sistem; gelen malzeme kontrolü, kaynakçı ve prosedür sertifikaları, ölçüm ekipmanı kalibrasyonu, uygunsuzluk kayıtları ve sevkiyat kontrollerini kapsar.
FPC ayrıca bir kaynak koordinatörü atanmasını zorunlu kılar. ISO 3834-2 kaynak kalite standardı, bu yapının tamamlayıcısı olarak birlikte uygulanır.
Yatırımcı olarak neye dikkat etmelisiniz?
Teklif alırken firmanın EN 1090 belgesinin kapsamını ve geçerli EXC sınıfını sorun. EXC2 kapsamında belgelendirilmiş bir üretici, EXC3 gerektiren bir vinç yolu imalatını belgeli olarak üretemez.
Sözleşmeye imalat dosyasının teslimini yazın. Bu dosya malzeme sertifikalarını, kaynak prosedürlerini, muayene raporlarını ve boya kalınlık ölçümlerini içermelidir. Yapı ruhsatı ve sigorta süreçlerinde bu dosya sizden istenecektir.
Öne çıkanlar
- EN 1090-1 CE işaretini, EN 1090-2 imalat kurallarını tanımlar.
- EXC sınıfı yükseldikçe tahribatsız muayene oranı artar.
- CE işareti için denetlenmiş Fabrika Üretim Kontrolü zorunludur.
- Teklif aşamasında belgenin EXC kapsamını mutlaka sorun.
- İmalat dosyasının teslimini sözleşmeye yazdırın.
