Hangar yapıları, büyük açıklık ve büyük kapı açıklığını aynı anda çözmek zorunda olduğu için özel bir tasarım disiplini gerektirir. Sahada en sık sorun çıkaran beş başlığı ele alıyoruz.
Hangar yapıları, büyük açıklık ve büyük kapı açıklığını aynı anda çözmek zorunda olduğu için özel bir tasarım disiplini gerektirir. Sahada en sık sorun çıkaran beş başlığı ele alıyoruz.
1. Açıklık kurgusu: kemer mi, çerçeve mi?
Hangarın iç hacmi tek açıklıkta geçilmelidir; ancak bunun nasıl yapılacağı açıklığa ve yüksekliğe bağlıdır. 20-35 metre aralığında dolu gövdeli veya kafes çerçeve sistemleri ekonomik sonuç verir. 35 metrenin üzerinde kemerli kafes makaslar, aynı tonajla daha büyük açıklık geçtiği için öne çıkar.
Kemer seçiminde yükseklik/açıklık oranı kritiktir. Çok basık kemerlerde yatay itki kuvveti büyür ve temel maliyeti artar; bu nedenle oran statik hesapla birlikte optimize edilmelidir.
2. Kapı çerçevesi ve sehim sınırı
Hangarın en zayıf noktası, kapı açıklığının bulunduğu cephedir. Kapı üstündeki ana kirişin sehimi, ray sisteminin çalışmasını doğrudan etkiler. Bu kiriş için standart sehim sınırları yerine, kapı üreticisinin verdiği tolerans esas alınmalıdır.
Sürgülü kapılarda ayrıca kapı ağırlığının kirişe asılı olarak aktarıldığı unutulmamalıdır. Katlanır ve hidrolik kaldırma kapılarda ise açılma anındaki dinamik yük hesaba katılır.
3. Rüzgâr emme yükleri ve çaprazlama
Hangarlar genellikle açık arazide, engelsiz rüzgâr etkisinin bulunduğu konumlarda yer alır. Büyük ve hafif çatı yüzeyi nedeniyle belirleyici yük çoğu zaman aşağı yönlü kar değil, yukarı yönlü rüzgâr emmesidir.
Bu nedenle çatı düzlemi çaprazları, cephe çaprazları ve aşık bağlantıları emme yüküne göre boyutlandırılmalıdır. Kapı açıldığında oluşan iç basınç durumu da ayrı bir yükleme kombinasyonu olarak değerlendirilir.
4. Ankraj ve temel geçişi
Rüzgâr emmesi altında kolon tabanlarında çekme kuvveti oluşur. Ankraj bulonlarının çapı, gömme boyu ve beton içindeki sıyrılma dayanımı bu çekme kuvvetine göre kontrol edilmelidir.
Montaj sırasında ankraj tork değerlerinin kaydedilmesi, ileride oluşabilecek tartışmaları önler. Taban plakası altındaki grout dolgusunun tam oturması da sıklıkla atlanan ama kritik bir detaydır.
5. Korozyon koruması ve konum
Deniz kenarındaki bir hangar ile iç bölgedeki bir hangarın boya sistemi aynı olamaz. ISO 12944'e göre belirlenen korozivite sınıfı (C3, C4, C5) doğrudan kaplama kalınlığını ve katman sayısını belirler.
Yanlış sınıf seçimi, ilk yatırımda küçük bir tasarruf sağlarken beş yıl içinde kapsamlı bir yenileme maliyeti doğurur. Doğru yaklaşım, konumun korozivite sınıfını tasarım aşamasında raporlamaktır.
Öne çıkanlar
- 35 m üzeri açıklıklarda kemerli kafes sistem daha ekonomiktir.
- Kapı üstü kirişinde sehim sınırı kapı üreticisine göre belirlenir.
- Hangarlarda belirleyici yük çoğu zaman rüzgâr emmesidir.
- Ankraj bulonları çekme kuvvetine göre kontrol edilmelidir.
- Korozivite sınıfı ISO 12944'e göre konuma özel seçilir.
